Dondurulmuş Embriyo Transferi mi, Taze Transfer mi Daha Başarılı?

Tüp bebek tedavisinde yumurtaların toplanması ve sperm hücreleriyle döllenmesinin ardından gelişen embriyoların rahme ne zaman transfer edileceği önemli kararlardan biridir. Embriyo, yumurta toplama işleminin gerçekleştirildiği tedavi döngüsünde taze olarak transfer edilebilir veya uygun koşullarda dondurularak daha sonraki bir adet döneminde dondurulmuş embriyo transferi (DET) yapılabilir.

Bu noktada hastalarımızın en sık sorduğu sorulardan biri şudur:

“Taze embriyo transferi mi, dondurulmuş embriyo transferi mi daha başarılı?”

Bu soruya tüm hastalar için geçerli tek bir yanıt vermek doğru değildir. Günümüzde her iki transfer yöntemi de tüp bebek tedavisinin önemli bir parçasıdır. Transfer yöntemine karar verirken kadının yaşı, yumurtalık rezervi, yumurtalıkların tedaviye verdiği yanıt, hormon düzeyleri, rahim iç tabakasının (endometrium) durumu, embriyo özellikleri, OHSS riski ve genetik test planlanıp planlanmadığı gibi birçok faktör birlikte değerlendirilir.

Dolayısıyla önemli olan taze veya dondurulmuş transfer yöntemlerinden birini bütün hastalar için üstün kabul etmek değil, hangi yöntemin hangi hasta için daha uygun olduğunu belirlemektir.

Taze Embriyo Transferi Nedir?

Taze embriyo transferi, tüp bebek tedavisinde yumurtaların toplandığı ve embriyoların oluşturulduğu aynı tedavi döngüsü içerisinde embriyonun rahme yerleştirilmesidir.

Yumurta toplama (OPU) işleminin ardından olgun yumurtalar sperm hücreleriyle döllenir ve elde edilen embriyolar embriyoloji laboratuvarında takip edilir. Hastanın ve embriyoların durumuna göre uygun görülen embriyo, genellikle gelişiminin 3. veya 5. gününde rahim içerisine transfer edilebilir.

Taze transferin önemli özelliklerinden biri, yumurta toplama ile embriyo transferinin aynı tedavi sürecinde gerçekleştirilebilmesidir. Böylece transfer için yeni bir adet döneminin beklenmesi gerekmez.

Ancak taze transfer yapılabilmesi için yalnızca iyi gelişen bir embriyonun bulunması yeterli değildir. Aynı zamanda hastanın hormonal durumunun, rahim iç tabakasının ve genel klinik koşullarının transfer için uygun olması gerekir.

Dondurulmuş Embriyo Transferi Nedir?

Dondurulmuş embriyo transferinde, tüp bebek tedavisi sırasında elde edilen uygun embriyolar aynı tedavi döngüsünde rahme yerleştirilmez. Embriyolar dondurularak saklanır ve daha sonraki bir adet döneminde transfer edilir.

Günümüzde embriyo dondurma işleminde yaygın olarak vitrifikasyon, diğer adıyla hızlı dondurma yöntemi kullanılmaktadır. Bu yöntemde embriyonun hücresel yapısına zarar verebilecek buz kristallerinin oluşumunu en aza indirmek amacıyla çok hızlı bir soğutma işlemi uygulanır.

Transfer planlandığında rahim iç tabakası embriyonun tutunmasına uygun şekilde hazırlanır. Daha sonra embriyo çözülür ve uygun zamanda rahim içerisine transfer edilir.

Tüm uygun embriyoların taze transfer yapılmadan dondurulmasına ise “freeze-all” (tümünü dondurma) stratejisi adı verilir. Freeze-all her hastada rutin olarak uygulanması gereken bir yöntem değildir; belirli klinik durumlarda tercih edilir.

Taze ve Dondurulmuş Embriyo Transferi Arasındaki Fark Nedir?

İki yöntem arasındaki en belirgin fark transferin zamanlaması ve rahmin transfer sırasında içinde bulunduğu hormonal ortamdır.

Taze transferde yumurtalıkların ilaçlarla uyarıldığı ve yumurtaların toplandığı siklus içerisinde transfer gerçekleştirilir. Dondurulmuş embriyo transferinde ise embriyo saklanır ve transfer farklı bir adet döngüsünde gerçekleştirilir.

Yumurtalıkların uyarılması sırasında östrojen ve diğer hormonların düzeyleri doğal bir adet döngüsünden farklı olabilir. Bazı hastalarda bu hormonal ortam endometriumun embriyoyu kabul etmeye hazır olduğu dönem ile embriyonun gelişimi arasındaki uyumu etkileyebilir.

Bu nedenle belirli hastalarda embriyonun dondurulması ve rahmin daha sonraki bir siklusta hazırlanması avantaj sağlayabilir. Ancak bu durum, dondurulmuş embriyo transferinin bütün hastalarda daha yüksek gebelik veya canlı doğum oranı sağlayacağı anlamına gelmez.

Hangi Durumlarda Dondurulmuş Embriyo Transferi Tercih Edilebilir?

• OHSS riski yüksekse

Ovaryan hiperstimülasyon sendromu (OHSS), yumurtalıkların tedavide kullanılan ilaçlara aşırı yanıt vermesi sonucunda ortaya çıkan ve ciddi seyredebilen bir tablodur. Özellikle çok sayıda folikül gelişen ve OHSS riski yüksek bulunan hastalarda gebelikle birlikte yükselen hCG hormonu tablonun daha uzun sürmesine veya ağırlaşmasına katkıda bulunabilir.

Bu nedenle özellikle çok sayıda folikül gelişen ya da yüksek östradiol düzeyi saptanan hastalarda embriyoların dondurulup transferin ileri bir tarihe bırakılması gündeme gelir. Bu, embriyo kalitesini değil, annenin güvenliğini önceleyen bir karardır. Embriyo transferi hastanın klinik durumunun normale dönmesinden sonraki bir döneme ertelenebilir.

• Progesteron değeri erken yükselmişse

Taze embriyo transferinde embriyo ile endometrium arasındaki zamanlama oldukça önemlidir.

Bazı hastalarda yumurta toplama öncesindeki dönemde progesteron düzeyinin beklenenden erken yükselmesi endometriumun gelişimini etkileyebilir. Böyle bir durumda embriyonun gelişim zamanı ile endometriumun embriyoyu kabul etmeye hazır olduğu dönem arasındaki uyum bozulabilir.

Progesteron için bütün hastalarda geçerli tek bir eşik değer bulunmadığından karar yalnızca tek bir laboratuvar sonucuna göre verilmez. Hastanın hormon değerleri, embriyo sayısı ve genel tedavi özellikleri birlikte değerlendirilir.

• Rahim iç tabakası transfer için uygun değilse

Başarılı bir embriyo transferinde embriyo kadar rahim iç tabakasının da değerlendirilmesi gerekir.

Endometriumun yeterli gelişmemesi, rahim içerisinde sıvı görülmesi veya transferi olumsuz etkileyebilecek bazı rahim içi problemlerin bulunması durumunda transfer ertelenebilir.

Bu durumda embriyolar dondurularak saklanır ve rahim koşulları uygun hale getirildikten sonra transfer planlanır.

• Polip veya miyom gibi bir problem saptanmışsa

Rahim boşluğunu etkileyen bir endometrial polip veya özellikle rahim iç boşluğuna uzanan bir miyom saptanması halinde embriyo transferinden önce bu durumun değerlendirilmesi gerekebilir.

Hastanın klinik durumuna göre transfer ertelenerek embriyolar dondurulabilir.

• Hidrosalpinx varsa

Tüplerde sıvı birikmesi anlamına gelen hidrosalpinx, bazı hastalarda embriyonun rahme tutunma ihtimalini olumsuz etkileyebilir.

Tüp bebek tedavisi sırasında hidrosalpinx saptandığında hastanın durumuna göre embriyo transferinin ertelenmesi ve öncelikle tüplerle ilgili problemin değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

• Genetik inceleme yapılacak ise

Embriyolara preimplantasyon genetik test (PGT) uygulanması planlanıyorsa blastokist aşamasındaki embriyodan biyopsi alınır.

Genetik incelemenin tamamlanması zaman gerektirdiğinden embriyolar biyopsi sonrasında vitrifikasyon yöntemiyle dondurulur. Genetik test sonucu elde edildikten sonra transfer için uygun bulunan embriyo daha sonraki bir siklusta çözülerek transfer edilir.

Hangi Durumlarda Taze Embriyo Transferi Tercih Edilebilir?

Dondurulmuş embriyo transferinin yaygınlaşmış olması, taze embriyo transferinin artık tercih edilmediği anlamına gelmez.

Modern vitrifikasyonda çözme sonrası embriyo canlılığı oldukça yüksek olsa da her laboratuvar işleminin kendi teknik gereksinimleri ve değişkenlik payı vardır. Taze transferde embriyo bu ek aşamadan geçmez.

OHSS riski düşük, hormon değerleri ve endometriumu transfer için uygun bulunan hastalarda taze transfer başarılı bir seçenek olmaya devam etmektedir. Dondurulmuş embriyo transferlerin yaygınlaşması, taze embriyo transferinin terk edildiği anlamına gelmemektedir.

Taze transferin önemli avantajlarından biri tedavinin daha kısa sürede tamamlanabilmesidir. Embriyonun dondurulması ve sonraki adet döneminde yeni bir transfer hazırlığı yapılması gerekmez.

Bu nedenle gerekli koşullar sağlandığında taze transfer hâlâ tüp bebek tedavisinin etkili ve geçerli seçeneklerinden biridir.

Dondurulmuş Embriyo Transferi Nasıl Yapılır?

Dondurulmuş embriyo transferinde temel amaç, rahim iç tabakasını embriyonun gelişim günüyle uyumlu hale getirmektir.

Transfer hazırlığı genel olarak doğal siklus veya ilaçla hazırlanmış/programlanmış siklus şeklinde yapılabilir.

Doğal Siklusta Dondurulmuş Embriyo Transferi

Düzenli adet gören ve düzenli yumurtlayan kadınlarda kişinin kendi adet döngüsü takip edilebilir.

Ultrasonografi ve gerektiğinde hormon testleri ile folikül gelişimi ve yumurtlama zamanı belirlenir. Transfer günü, yumurtlamanın gerçekleştiği zaman ile embriyonun gelişim aşaması dikkate alınarak planlanır.

İlaçla Hazırlanan Dondurulmuş Embriyo Transferi

Bazı hastalarda rahim iç tabakası östrojen ve progesteron içeren ilaçlarla hazırlanabilir.

Östrojen ile endometriumun gelişimi sağlandıktan sonra progesteron başlanır. Embriyonun gelişim gününe uygun progesteron süresi tamamlandığında transfer gerçekleştirilir.

Hangi hazırlık yönteminin tercih edileceği hastanın adet düzeni, yumurtlama durumu, önceki tedavileri ve klinik özelliklerine göre belirlenir.

Embriyo Dondurmak Embriyoya Zarar Verir mi?

Embriyo dondurma teknolojilerindeki gelişmeler, tüp bebek tedavisinin önemli ilerlemelerinden biridir.

Günümüzde kullanılan vitrifikasyon yöntemi geçmişte kullanılan yavaş dondurma yöntemlerinden farklı olarak embriyoların çok hızlı şekilde dondurulmasını sağlar.

Deneyimli embriyoloji laboratuvarlarında iyi özelliklere sahip embriyoların çözülme sonrasında canlılığını koruma oranları oldukça yüksektir. Bununla birlikte hiçbir laboratuvar işlemi için tüm embriyolar açısından yüzde 100 garanti vermek doğru değildir.

Embriyonun dondurma öncesindeki gelişim özellikleri, gelişim günü, laboratuvarın deneyimi, kullanılan vitrifikasyon sistemi ve çözme işlemi sonuç üzerinde etkili olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Dondurulmuş embriyo transferi taze transferden daha mı başarılıdır?

Her hasta için dondurulmuş embriyo transferinin daha başarılı olduğunu söylemek doğru değildir. Bazı hasta gruplarında dondurulmuş transfer avantaj sağlayabilirken, uygun koşullara sahip hastalarda taze transfer de etkili bir seçenektir.

Freeze-all ne demektir?

Freeze-all, tüp bebek tedavisi sırasında elde edilen transfer için uygun embriyoların taze transfer yapılmadan dondurulması ve transferin daha sonraki bir adet dönemine ertelenmesidir.

Dondurulmuş embriyodan sağlıklı bebek olur mu?

Evet. Dondurulup daha sonra çözülen embriyolarla sağlıklı gebelikler ve canlı doğumlar elde edilebilir. Vitrifikasyon günümüzde tüp bebek laboratuvarlarında yaygın kullanılan bir embriyo dondurma yöntemidir.

Dondurma ve çözme işlemi embriyonun kalitesini düşürür mü?

Modern vitrifikasyon yöntemlerinde çözme sonrası embriyo canlılık oranları oldukça yüksektir. Bununla birlikte sonuç embriyonun özellikleri, gelişim aşaması ve laboratuvar koşullarından etkilenebilir.

Dondurulmuş embriyo transferi ne zaman yapılır?

Transfer zamanı kullanılan hazırlık protokolüne, hastanın adet ve yumurtlama düzenine, endometriumun durumuna ve embriyonun gelişim gününe göre planlanır. Her hasta için aynı transfer günü veya bekleme süresi bulunmaz.

Dondurulmuş embriyo transferinde rahim nasıl hazırlanır?

Rahim doğal adet döngüsü takip edilerek veya östrojen ve progesteron içeren ilaçların kullanıldığı programlanmış bir siklusla hazırlanabilir. Hangi yöntemin tercih edileceği hastaya göre belirlenir.

Dondurulmuş embriyo transferinde progesteron neden önemlidir?

Progesteron, rahim iç tabakasının embriyoyu kabul etmeye hazırlanmasında önemli rol oynar. Özellikle programlanmış transferlerde progesteronun başlama zamanı ile embriyonun gelişim günü arasındaki uyum transfer zamanlamasının temel unsurlarından biridir.

İlk tüp bebek tedavisinde taze transfer yapılabilir mi?

Evet. OHSS riskinin düşük olduğu, hormon değerlerinin ve rahim iç tabakasının uygun bulunduğu hastalarda ilk tüp bebek tedavisinde taze embriyo transferi yapılabilir.

PGT yapıldığında neden embriyolar dondurulur?

PGT uygulanacak embriyolardan biyopsi alındıktan sonra genetik analiz sonuçlarının çıkması beklenir. Bu süre içerisinde embriyolar vitrifikasyon yöntemiyle dondurularak saklanır ve sonuçlara göre uygun embriyonun transferi daha sonraki bir siklusta planlanır.

Dondurulmuş embriyo transferi ağrılı mıdır?

Embriyo transferi genellikle kısa süren ve anestezi gerektirmeyen bir işlemdir. İnce bir transfer kateteri yardımıyla embriyo rahim içerisine bırakılır. Hastaların büyük bölümünde işlem ciddi bir ağrıya neden olmaz.

Her embriyo dondurulabilir mi?

Hayır. Transfer edilebilecek kalitedeki embriyolar dondurulur. Dondurma kararı, embriyonun gelişim özellikleri ve laboratuvar değerlendirmesine göre verilir. Transfer veya dondurma için uygunluk embriyoloji laboratuvarında değerlendirilir.

Sonuç

Taze embriyo transferi ile dondurulmuş embriyo transferi arasında bütün hastalar için geçerli tek bir üstünlük bulunmamaktadır.

Dondurulmuş embriyo transferi; OHSS riski yüksek olduğunda, PGT planlandığında, hormonal veya endometrial koşullar taze transfer için uygun olmadığında önemli avantajlar sağlayabilir.

Buna karşılık yumurtalık yanıtı kontrollü, OHSS riski düşük, hormon değerleri ve rahim iç tabakası uygun olan hastalarda taze embriyo transferi tercih edilebilir.

Bu nedenle modern tüp bebek tedavisinde amaç “taze mi, dondurulmuş mu?” sorusuna herkes için aynı cevabı vermek değil; hastaya ve o tedavi siklusuna en uygun transfer stratejisini belirlemektir.