Histeroskopi

Rahim içi, gebeliğin oluşması ve sağlıklı bir şekilde devam etmesi açısından önemli bir role sahiptir. Polip, miyom, rahim içi yapışıklık veya doğumsal yapısal farklılıklar bazen gebelik sürecini ve tüp bebek tedavisini etkileyebilir. Bu nedenle gerekli durumlarda rahim iç boşluğunun ayrıntılı olarak değerlendirilmesi önemlidir. Histeroskopi, rahim içinin doğrudan değerlendirilmesine ve gerektiğinde aynı seansta tedavi uygulanmasına olanak sağlayan yöntemlerden biridir.

Histeroskopi Nedir?

Histeroskopi; ucunda ışık ve kamera bulunan, histeroskop adı verilen ince bir cihazın vajina ve rahim ağzından geçirilerek rahim boşluğuna ilerletilmesi işlemidir. Vajinal yoldan gerçekleştirildiği için karında herhangi bir kesi yapılmaz.

İşlem sırasında rahim boşluğu genellikle özel bir sıvıyla genişletilir. Böylece rahim içini kaplayan endometrium tabakası, rahim boşluğunun şekli ve fallop tüplerinin rahme açıldığı bölgeler ayrıntılı olarak değerlendirilebilir.

Histeroskopinin en önemli avantajlarından biri, rahim içindeki bir problemin doğrudan görülmesini sağlamasıdır. Ultrason, rahim filmi (HSG) veya salin infüzyon sonografisi(SIS) gibi yöntemlerde şüpheli bir bulgu saptandığında histeroskopi, bu bulgunun netleştirilmesine ve uygun vakalarda aynı seansta tedavi edilmesine yardımcı olabilir. Bunun dışında Histeroskopi aslında rahim için direk gözle görülmesine olanak sağladığı için, HSG ve SIS ile görünmeyen ama ekarte etmeyi düşündüğümüz ya da bir problem olmadığını teyit etmek istediğimiz durumlarda gündeme gelen bir nevi son noktadır.

Tanısal ve Operatif Histeroskopi Arasındaki Fark Nedir?

Histeroskopi, işlemin amacına göre tanısal ve operatif histeroskopi olmak üzere iki gruba ayrılır.

Tanısal Histeroskopi

Tanısal histeroskopi, rahim iç boşluğunu değerlendirmek ve olası bir problemi saptamak amacıyla yapılır. Genellikle daha ince bir kamera kullanılır ve işlem kısa sürer. Uygun hastalarda muayenehane veya küçük işlem odası koşullarında gerçekleştirilebilir.

Operatif Histeroskopi

Operatif histeroskopi, rahim içinde saptanan bir problemin tedavi edilmesi amacıyla yapılır. Histeroskop içerisinden geçirilen özel cerrahi aletler yardımıyla polipler, uygun yerleşimli submüköz miyomlar, rahim içi yapışıklıklar veya septum gibi yapılar tedavi edilebilir.

Anestezi gereksinimi, işlem süresi ve iyileşme dönemi yapılacak müdahalenin kapsamına göre değişebilir.

Histeroskopi Hangi Durumlarda Yapılır?

Histeroskopi özellikle rahim iç boşluğuyla ilgili bir patolojiden şüphelenildiğinde uygulanabilir. Başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Ultrasonda veya rahim filminde polip şüphesi görülmesi
• Rahim içine doğru büyüyen submüköz miyomların değerlendirilmesi
• Rahim içi yapışıklık veya Asherman sendromu şüphesi
• Rahim septumu olarak adlandırılan rahim içi perdenin değerlendirilmesi
• Ara kanama, uzun süren adet kanaması veya düzensiz kanama
• Menopoz sonrası kanama
• Tekrarlayan gebelik kayıplarında rahim içinin değerlendirilmesi
• Rahim içinde yer değiştirmiş veya ipi görülemeyen spiralin çıkarılması
• Şüpheli endometrium alanlarından hedefli biyopsi alınması
• Seçilmiş infertilite ve tüp bebek hastalarında rahim boşluğunun değerlendirilmesi

Rahim septumu şüphesinde histeroskopinin yalnızca rahmin iç kısmını gösterdiği unutulmamalıdır. Rahmin dış yapısının da değerlendirilmesi gerektiğinde üç boyutlu ultrason gibi görüntüleme yöntemleriyle birlikte planlama yapılabilir.

Histeroskopi yukarıdaki durumlarda başarıyla uygulanır.

Histeroskopi Nasıl Yapılır?

Histeroskopi çoğunlukla adet kanamasının sona ermesinden sonraki erken dönemde planlanır. Bu dönemde rahim iç tabakası daha ince olduğundan rahim boşluğunun değerlendirilmesi daha kolay olabilir. Ancak işlemin zamanlaması, histeroskopinin yapılma nedenine ve hastanın klinik durumuna göre değişebilir.

İşlem öncesinde gebelik olasılığı ve gerekli durumlarda aktif enfeksiyon varlığı değerlendirilir. Histeroskopinin tanısal mı yoksa operatif amaçlı mı yapılacağı belirlenir.

Histeroskop vajinal yoldan rahim ağzından geçirilerek rahim boşluğuna ilerletilir. Rahim boşluğu özel bir sıvıyla genişletildikten sonra kamera aracılığıyla rahim içi ayrıntılı olarak incelenir.

Operatif histeroskopi planlanmışsa polip, rahim içine doğru büyüyen miyom, rahim içi yapışıklık veya septum gibi saptanan problemlere aynı seansta müdahale edilebilir.

Tanısal histeroskopi genellikle birkaç dakika içinde tamamlanabilir. Operatif histeroskopilerde ise işlem süresi; lezyonun türüne, büyüklüğüne ve uygulanacak cerrahi müdahaleye göre değişir.

Histeroskopi Ağrılı Bir İşlem midir?

Histeroskopi sırasında hissedilen ağrı, işlemin türüne, kullanılan cihazın çapına ve kişinin ağrı hassasiyetine göre değişebilir. İnce cihazlarla gerçekleştirilen ofis histeroskopisinde adet sancısına benzeyen kısa süreli kramplar hissedilebilir. Rahim içi kesme gibi işlemlerde aslında ağrı olmaz fakat, bu işlem için rahim içine verilen sıvı rahmi genişleteceği için bu gerilme ağrı kaynağı olabilir, ne kadar rahim içi gerilirse ve uzun sürerse o kadar ağrı olabilir. Bu nedenle uzun süreli operatif işlemlerde ağrı daha çok beklenebilir ve anestezi buna göre planlanır. Yani; işlemin kapsamına ve hastanın gereksinimine göre ağrı kesici, lokal anestezi, sedasyon veya genel anestezi tercih edilebilir.

Özellikle operatif histeroskopide veya ağrı konusunda kaygısı yüksek olan hastalarda sedasyon ya da genel anestezi uygulanabilir. Vajinismus öyküsü bulunan veya jinekolojik muayene sırasında belirgin hassasiyet yaşayan hastalarda ise işlem, hastanın kendisini rahat ve güvende hissetmesi gözetilerek kişiselleştirilmelidir.

Histeroskopi Her Tüp Bebek Hastasına Yapılır mı?

Hayır. Tüp bebek tedavisine başlayacak her hastaya rutin olarak histeroskopi yapılması gerekli değildir.

Ultrason değerlendirmesinde rahim boşluğu normal görünen, anormal kanaması veya rahim içi patolojiyi düşündüren bir öyküsü bulunmayan hastalarda ilk tüp bebek tedavisi öncesinde rutin histeroskopinin canlı doğum oranını artırdığı gösterilmemiştir.

Bu nedenle histeroskopinin yalnızca “tüp bebek öncesi rahmi kontrol etmek” amacıyla rutin olarak uygulanması yerine, klinik olarak gerekli olduğu hastaların belirlenmesi daha doğru bir yaklaşımdır.

Tüp bebek tedavisi öncesinde histeroskopi özellikle şu durumlarda düşünülebilir:

• Ultrason, rahim filmi veya salin sonografisinde şüpheli bir bulgu görülmesi
• Rahim içi polip veya submüköz miyom düşünülmesi
• Rahim içi yapışıklık şüphesi bulunması
• Daha önce geçirilmiş kürtaj, enfeksiyon veya rahim içi ameliyat öyküsü olması
• Açıklanamayan anormal uterin kanama bulunması
• İnce endometrium ile birlikte rahim içi yapışıklık olasılığının değerlendirilmesi
• Önceki rahim içi görüntülemelerin yetersiz veya şüpheli olması
• Tekrarlayan başarısız embriyo transferleri sonrasında rahim içi patoloji şüphesi oluşması

Buradaki temel yaklaşım, histeroskopinin tüp bebek başarısını tek başına artıran bir işlem olmadığıdır.Histeroskopinin asıl değeri, embriyonun yerleşeceği rahim boşluğunu etkileyebilecek bir problemin saptanması ve gerektiğinde tedavi edilebilmesidir.

Tekrarlayan Tüp Bebek Başarısızlıklarında Histeroskopinin Yeri Nedir?

İyi kalitede embriyo transferlerine rağmen gebelik elde edilememesi durumunda rahim içi faktörlerin yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Ancak tekrarlayan implantasyon başarısızlığı (RIF) yalnızca başarısız transfer sayısına göre değerlendirilmemelidir.

Kadının yaşı, embriyo kalitesi ve genetik özellikleri, endometrium, rahim yapısı, transfer tekniği ve tedaviye ilişkin diğer faktörler birlikte ele alınmalıdır.

Bu değerlendirme sırasında histeroskopi, rahim iç boşluğunun doğrudan görüntülenmesine olanak sağlaması açısından değerli bir yöntem olabilir. Özellikle ultrasonda polip, submüköz miyom, rahim içi yapışıklık veya rahim boşluğunu etkileyebilecek başka bir patolojiden şüpheleniliyorsa histeroskopi düşünülebilir.

Ancak her başarısız embriyo transferinden sonra rutin olarak histeroskopi yapılması gerektiğini veya histeroskopinin tek başına gebelik ve canlı doğum oranlarını artırdığını söylemek doğru değildir.

Histeroskopi Sonrası Embriyo Transferi Ne Zaman Yapılır?

Embriyo transferinin zamanlaması, histeroskopi sırasında yapılan işleme göre belirlenir.

Yalnızca tanısal histeroskopi yapılmış ve herhangi bir problem saptanmamışsa uzun bir bekleme süresi gerekmeyebilir. Küçük bir polip çıkarılması sonrasında transfer zamanı, rahim içinin görünümü ve gerekli durumlarda patoloji sonucu dikkate alınarak planlanabilir.

Submüköz miyom, septum veya yaygın rahim içi yapışıklık tedavisi yapılmışsa rahim iç yüzeyinin iyileşmesi için daha uzun süre beklenmesi ve kontrol değerlendirmesi gerekebilir.

Bu nedenle histeroskopi sonrasında embriyo transferi için her hastaya uygulanabilecek tek bir bekleme süresi bulunmamaktadır.

Histeroskopinin Riskleri Var mıdır?

Histeroskopi, deneyimli ekipler tarafından uygun koşullarda gerçekleştirildiğinde genellikle güvenli ve komplikasyon oranı düşük bir işlemdir. Özellikle yalnızca rahim içinin değerlendirildiği tanısal histeroskopilerde ciddi komplikasyonlar nadirdir.

İşlem sonrasında hafif kramp, kasık ağrısı, vajinal kanama veya lekelenme görülebilir. Bunlar çoğunlukla kısa sürelidir.

Daha nadir görülebilen komplikasyonlar arasında:

• Enfeksiyon
• Rahim duvarının delinmesi (uterin perforasyon)
• Rahim ağzında yaralanma
• Operatif histeroskopilerde kullanılan sıvıya bağlı sıvı yüklenmesi ve elektrolit dengesizlikleri
• Anestezi uygulanması durumunda anesteziye bağlı komplikasyonlar
• Özellikle rahim içi yapışıklıkların tedavisi sonrasında yeniden yapışıklık gelişmesi

yer alabilir.

Risk düzeyi yapılan işlemin kapsamına göre değişir. Kısa bir tanısal histeroskopi ile büyük bir submüköz miyomun çıkarıldığı veya yaygın rahim içi yapışıklıkların tedavi edildiği operatif histeroskopinin riskleri aynı değildir.

Histeroskopi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Tanısal histeroskopi sonrasında hastaların büyük bölümü kısa sürede günlük yaşamına dönebilir. İşlemden sonra birkaç gün hafif kramp ve lekelenme görülebilir.

Doktor tarafından verilen ilaçlar önerilen şekilde kullanılmalı; cinsel ilişki, tampon kullanımı ve havuza girme konusunda işlemi gerçekleştiren hekimin önerilerine uyulmalıdır.

Aşağıdaki durumlardan biri gelişirse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı
• Yoğun vajinal kanama
• Ateş
• Kötü kokulu vajinal akıntı
• Bayılma, belirgin halsizlik veya genel durum bozukluğu

Sonuç:

Histeroskopi ultrason yapmak gibi birşey değildir, bir ameliyattır. Gerekiyorsa eksik bırakılmamalı, şart değilse rutin uygulanmamalıdır. Bu kararı ve yapılacak ise işlemi mutlaka bu konuda deneyimli bir hekim planlamalıdır.

Histeroskopi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Histeroskopi kaç dakika sürer?

Tanısal histeroskopi genellikle birkaç dakika içinde tamamlanabilir. Operatif histeroskopinin süresi ise yapılacak müdahaleye göre değişir. İşlem süresinin uzaması beklenen olgularda, buna göre enerji modalitesi ve rahim içi genişletici sıvı planlaması baştan yapılmalı ve olası komplikasyon riskleri azaltılmalıdır

Histeroskopi ile polip alınabilir mi?

Evet. Rahim içindeki uygun yerleşimli polipler operatif histeroskopi sırasında çıkarılabilir ve gerekli durumlarda patolojik incelemeye gönderilebilir.

Histeroskopi ile her miyom alınabilir mi?

Hayır. Özellikle rahim boşluğuna doğru büyüyen submüköz miyomlar histeroskopik yöntemle çıkarılabilir. Rahim duvarının içinde veya rahmin dışına doğru büyüyen miyomlarda farklı cerrahi yaklaşımlar gerekebilir.

Histeroskopi sonrası kanama normal midir?

Birkaç gün süren hafif lekelenme görülebilir. Yoğun kanama, ateş, kötü kokulu akıntı veya giderek artan ağrı gelişirse doktora başvurulmalıdır.

Histeroskopi tüp bebek başarısını artırır mı?

Histeroskopinin kendisi doğrudan tüp bebek başarısını artıran bir uygulama değildir. Rahim içinde embriyonun tutunmasını etkileyebilecek bir problem bulunması ve bu problemin uygun şekilde tedavi edilmesi bazı hastalarda tedavi planına katkı sağlayabilir.

Rahim içi görüntülemesi normal olan her hastaya rutin histeroskopi yapılmasının canlı doğum oranını artırdığı gösterilmemiştir.

Histeroskopi sonrası ne zaman hamile kalınabilir?

Süre, yalnızca tanısal inceleme yapılıp yapılmadığına veya polip, miyom, septum ve yapışıklık gibi bir probleme müdahale edilip edilmediğine göre değişir. Gebelik veya embriyo transferi zamanı kişiye özel olarak planlanmalıdır.

İlk tüp bebek denemesinde neden her hastaya histeroskopi yapılmaz?

Rahim boşluğu ultrasonla normal değerlendirilen ve rahim içi patoloji düşündüren ek bir bulgusu olmayan hastalarda rutin histeroskopinin canlı doğum oranını artırdığı gösterilmemiştir. Bu nedenle gereksiz girişim, hasta rahatsızlığı ve ek maliyetten kaçınmak amacıyla histeroskopi klinik gereklilik olduğunda tercih edilmelidir.

Histeroskopi sonrası normal doğum olabilir mi?

Evet.  İşlemi yapan hekim tarafından aksi belirtilmedikçe histeroskopi sonrasında mutlaka sezeryan gerekir diyemeyiz

Histeroskopi ameliyatına karar verirken hasta neye dikkat etmelidir?

Histeroskopi dikkatli planlanması ve yönetilmesi gereken bir ameliyat ve süreçtir. Önerimiz, tercih yapılırken güvenli bir işlem için 3 konuyu akılda tutmak, başarıyı arttırıp, komplikasyon riski ve başarısızlığı azaltabilir.

1. mutlaka teknolojik ve minimal invazif prensiplerde operasyon yapılabilecek donanımlı bir ameliyathane düzeneğinde planlanması, gereken altyapının olması

2.  Bu konuda deneyimli bir cerrahın bu işlemi gerçekleştirmesidir.

3. Tüp bebek süreci için konuşursak, eğer tüp bebek hekiminizin ya da diyalogda olduğu birinin bu işlemi yapması, ameliyat esnasındaki bulguların doğru yorumlanması ve sonrasının planlanması için katkı sağlayabilir

Histeroskopi Sonrası Cinsel İlişki?

İşlem sonrası bir kaç gün cinsel ilişkiye ara verilmesi tavsiye edilir. Bazen bu süre bir sonraki adet dönemine kadar da önerilebilir.